Türban tartışmalarında 5 yorum ve 2 köşeyazısı

Geçen hafta burada yayınladığım türban yorumuna 5 ayrı tepki geldi. Onları da aynen burada yayınlıyorum. Elbette orjinal yoruma gidip comments bölümünden de bu yorumları okuyabilirsiniz. Bu arada, basında türbana dair çıkan köşeyazılarından ikisi ilgimi çekti, onların internet linkleri de şöyle: Nuray Mert'in Radikal gazetesindeki çok yerinde ve başarılı bulduğum 'Yine Türban Tartışması' adlı köşeyazısı: http://www.radikal.com.tr/haber.php?haberno=143068&tarih=10/02/2005 Bir yandan da Hasan Cemal'in Milliyet'te konuya ilişkin yazısı: http://www.milliyet.com.tr/2005/02/10/yazar/cemal.html Bu tartışma daha bitmedi, herkesin yorumlarını bekliyorum... İşte bugüne kadar gelen yorumlar:

Caner said...
Şener yazını okudum ve yazının çoğu bölümünde kendi içinde haklı ve tutarlı olmana rağmen temel olarak karşı çıktığın bazı noktalarda sana katılmıyorum. Öncelikle Kıyafet inkılabının diğer inkılaplardan önemli olup olmaması temel sonucu değiştirmez. Biz öyle bir eğitim seviyesindeyiz ki ülke olarak, bugün hala bu kanunun geçerli olması gerektiğiniz hatırlatmamız gereken noktalara rastlıyoruz. Türban takanların oranının yüzde 50 olması veya olmaması da bence önemli değil,bu oranın türban yasağının kaldırılmasıyla ne durumda değişeceğini öngörmek mümkün değil. Yani şu an toplumun yüzde 50'den azı türban takıyor diye iyi bir durumdayız; yasak kalktığında(bu yasağın türban takmayı körüklemediği nasıl kanıtlanabili ki?) yüzde 60 türban takıyor durumda olunca kötü bir duruma mı düşmüş olacağiz, kıyafet inkılabı amacına ulaşamamış mı olacak? Bence türban yasağına karşı çıkma nedenlerinin 3'ü de çok mantıklı olması gereken nedenler çünkü bizim eğitim ve kültür seviyemiz daha farklı bir durumda olmamızı engelliyor. Aslında bu noktada bence kurunun yanında yaş da yanıyor.Bugün aile baskısıyla türban takan kızların azımsanmayacak bir kısmı gerçekten tam bir aile baskısıyla karşı karşıyalar diye düşünüyorum Bu öyle 'bir yaşa' kadar baski gösterme sonra serbest bırakma durumunda değil ki! Belki bu,tüban takmak istemeyen kızlar için türbandan kaçışın bir sebebi, bir dayanağıdır. İşte eğitimsizlik iletişimsizliği bu durumda bu şekilde bir kaçışı doğuruyor. Ataerkil olan ve Anadoludaki ailelerde(hepsi demiyorum tabii) kızın kaç yaşında olduğunun çok büyük bir önemi yok bence. Bugün Türkiye'de namus cinayetleri var, töre cinayetleri varken; mesela anadoludaki her "20 yaşını" geçmiş kızın kendi kararlarını kendi verdiğini öngörmemiz pek doğru gelmiyor bana. Bence modern çağı yakalayamamış ailelerde 'Kızım artık kendi kararlarını kendin vermelisin' niyeti yerine ' Ölünceye kadar ben ne dersem o!' zihniyeti daha ağır basarki günümüzde bu ailelerin oranının çok olduğuna inanıyorum, duyuyorum. Bu iş ancak önce eğitim seviyesinin kültürün yükseltilmesiyle olur. Yani bir yere hiç eğitim götürmeyeceksin, o yerlere para yatırmayacaksın ama tutup türban konusunu gündeme getireceksin özgür olsun diyceksin. Peki türbanı serbest bıraktın, o eğitimsiz dar görüşlü olan insanlar yarın kendi düşünce sistemine uyan başka şeyler istemeyecek mi? Özgürlük değil mi kılıfına uydurulur ve bastırılır bu kadar basit! Zamanla bu öyle bir duruma gelebilir ki türban takmak zorunlu olabilir. Bir gizli yasa, bir oylama derken bir anda başka bir durum. Biz nelere alışmıyoruz ki buna da alışırız mı diyelim? Birçok aydın yazarımızın bu uğurda öldürüldüğünü unutmayalım.Bence bazı önceliklerin sırası karıştırıldığı için bu tartışmalar oluyor. Eğer eğitim seviyemiz elverirse belki de Şener senin dediklerin geçerli olucak: Her ailede kızlar kendi kararlarını verecek, türban takanların kendi istekleri doğrultusunda taktığı konusunda bir tereddüt ve baski hissedilmeyecek ve bu konu dinin istirmar ediliyor olduğu kanısını uyandırmayacak! Bu duruma gelince o zaman türban takma yasağı belki kalkabilir ve türban takanlara kötü gözlerle bakılmaz. Daha önce de dediğim gibi şu konumda kurunun yanında yaş da yanıyor ve şu an için böyle olmalı. Çünkü biz demokratikleşmeye çalışan bir ülkeyiz. Bu uğurdaki her atılmaya çalışılan erken adım bu çabaları sekteye uğratır.
4:18 PM
Anonymous said...
Merhaba,Iki konuya aciklik getirmek gerektigini dusunuyorum. Birincisi, Turkiye'de turban yasagi yoktur, belli ahlaki kurallar dahilinde herkes diledigi gibi giyinip dolasmakta, is gormekte, gunluk yasantisini surdurmekte serbesttir. Kadin haklari ve insan haklari da toplum yasantisinda bu yonde davranilmasini gerektirir. Ikincisi ise, olaya Turkiye Cumhuriyeti devleti acisindan bakildiginda, devletin en onemli amaci butunlugunu korumak, devamliligini saglamak oldugundan devlet, rejim yikici, seriat aleyhtari aktiviteleri tespit edip bunlarin onune gecmek ister. Laik devlet yapisi din islerinin devlet islerinden ayri tutulmasini ongorur. Bu nedenle devlet kurumlariyla iliskisi olan her turlu kisinin din propagandasi yapmasi yasaktir. Basi bagli memurlara "basini propaganda amaciyla baglayanlar one ciksin, gerisi kalip calisabilir" diyebilir miyiz? Peki bunun ayrimina devlet nasil varacak? TC devletinin Turkiye'deki genc kizlara mudahale edip, toplum icinde turban takmasini yasaklamasi, ya da bilincsizce ve aile baskisiyla turban taktirilmis gencleri tespit edip, bunlari bulunduklari durumdan kurtarmaya calismasi yakin tarihimizde gorulmus ya da yasanmis bir olay degil. Devlet bu tip konulara mudahale etmez. (Sapka ve kiyafet inkilabinin yeni kabul oldugu donemde nasil giyinilecegi konusunda sartlar daha sikiymis ancak gunumuzde bu konuda bir uygulama yok.)Egitim konusunda, her turlu ogrenciye kayitsiz sartsiz esit ve kaliteli egitimin saglanmasi gerektigi gorusune katiliyorum. Egitimle, bilincli uretim de artar, refah seviyesi de yukselir. Egitimsizlikse bogustugumuz pek cok sorunun kokenidir. Maalesef yasadigimiz sorunlar, turban takmak, turbanli universitelere girilmeye calisilmasinin onune gecmek vs. den cok daha derindir. “Çağdaşlık kadının özgürleşmesini öngörür” diyorsunuz. Diyelim ki toplumda kadinlara tesettur yasagi kondu. Kadinlara tesetturu yasaklamak onlari ozgurlestirmeyi saglayacak mi? Beraberinde gelismisligi getirecek mi? Sadece kadinlar degil, erkekler acisindan da bakmamiz lazim. Bir erkek bakanimizin, ulkemiz icin tarihi onem tasiyan bir anlasmayi imzalamak uzere yabanci bir ulkeye gittigini hayal edelim. Gittigi ulkede karsisina cikan kadin milletvekili ile el sikismaz, goz goze gelmez ve prensip olarak kadinlarla konusmadigini one surerek karsisindakinin sorduklarina cevap vermezse, bakanimiz ulkesine eli bos donmez mi? Musluman ulkeleri arasinda gelismis bir toplumuz diye ovunuyoruz, dunya yuzeyinde gelismis bir toplumuz diye ovunmek istemez miydiniz? Peki, bu cok zor bir hedef mi?Tesekkurler,Simge
4:49 PM
S.S.Cetin said...
Sener arkadasimiz gercekten cok tartisilan ve turkiye de hala bir tabu olarak gorunen cok onemli bir konuya parmak basmis, zaten turkiyeyi tartisicaksak turban yasagini tartismamak olmazdi. Oncelikle Ataturk un kiyafet inkilabinin savunulucak hicbir yani olmadigini dusunuyorum. Eger tabi modernlesme ve batililasmayi kiyafet,muzik ve genel hal tavir sigligina indiriyosaniz o baska. Nedense bizim kafamizda bir modern Turk imaji olusmus giyimi kusami davranislari avrupalidan farkli olmayacak ve hatta avrupaliligi ile avrupalilari sasirticak. Nedense hep bu imaji on plana itiyor ve bu imajla gurur duyuyoruz ama bunun gurur duyacak bir yani yok cunku avrupali bizi hala turk olarak goruyor, onlari taklit etmeye calisan azi nligida ozenti olarak bakiyor. Biz beyaz-turkler hala kendi balonumuz icinde yasiyor ve "modern-turk" imajini hem yerli medya da hem de uluslararasi platform da tek tip turk kimligi olarak yansitmaya calisiyoruz. Sanki basbakanimizin karisi turbanli hali ile bizim halkimizi temsil edemezmis gibi havalara burunuyoruz. Sanki Tokat tan gelmis Berlin e yerlesmis bir aile bizi temsil edemez, bizden degilmis gibi davraniyoruz.Bu taa Tanzimat donemine uzanan bir surecin kulturel olgunluga erisememis bireyler uzerindeki carpik yansimalaridir. Turban konusuda yine bu surec ve bilinc icinde degerlendirilmelidir. Tabi ki cogu ulke gibi Turkiye de cok kulturlu ve sinifli bir ulke ama eger kendimizi turk olarak goruyor ve tanitiyorsak o zaman bizden farkli olan ama ayni cografyada yasayanlara da bu hakki tanimamiz lazim.Bir arkadasimiz turban yasagi yoktur demis ama bugun bazi yargiclar kamusal alan retorigini kullanip turbanli vatandaslarimizi mahkeme salonundan atiyor, bazilari turbanli velileri okul bahcesine sokmuyor. Bundan da onemlisi bazi "modern-turk" cevrelerde turbanliya cuzzamli muamelesi yapiliyor, bu cevrelerin gittigi laila-reina tarzi mekanlara turbanlilar sokulmuyor. Istanbulda artik mekanlar turbanlilarin ve digerlerinin diye ayriliyor.Simdi boluculukten, irticadan, milli guvenlikten bahsedenler turban yasaginin yarattigi boluculugu, gecmis ozlemini ve ulke dusmanligini goremiyorlarsa zaten vay Turkiye nin haline.Yine bir arkadasimiz bu kizlarin cogunun baski altinda turban taktigina karar getirmis ve bu yasagin onlara bir cikis yolu sunacagini dusunuyor. Simdi soruyorum insanin inanclari icin saclarini bir kumas parca ile ortmesi neden kadar bu kadar zor gozukuyor insanlara? neden bunun baski ile yapildigi dusunuluyor? neden baska aile ve toplum baskisi ile hepimizin yaptigi veya yapamadigi, giydigi veya giyemedigi seylere turbana bakildigi gibi bakilmiyor? bugun niye homoseksueller turkiyede kimligini gizliyor diye kimse sormuyor da aaa turbanli kizlar baski altinda onlari ailelerinden kurtarmamiz lazim diye bir gorev ediniliyor?Kucuk bir dini gerek veya sembolun(nasil algilamak isterseniz) turk devletine baskaldirma oldugu palavrasina dayandirilarak konulan yasagin acaba asil baskaldiriyi ve nefreti korukleyecegini dusunemiyorlar mi? Artik oyle bir cephelenme ve sartlanma olusmus ki insanlar artik kendi yalanlarina inanir hale gelmis. Ne yazik ki isin ic yuzunu bilmeyen ve cevresinde turbanli kimseler olmayan bazi genclerde bu propagandaya inaniyor ve hala bu yasagi savunuyor iste bu gelecek icin umit vermiyor.
1:13 AM
Anonymous said...
Ben de bu konuda Sener e katiliyorum. Türbanin zorla önüne gecilmeye calisilmasi bunu daha da cok körüklüyor bence. Böylece dini istismar eden topluluklar, dinen biz özgür degiliz baski altindayiz diyerek toplumsal bir hareketlenme yakalayabiliyorlar. Kaldi ki, türban yasaginin sadece adi var bence. Yani teoride var ve dini cevrelerce abartilarak siyasi bir proganda aleti haline getiriliyor ve aslinda yok. Turkiyede okudugum donemde türbanli derse giren hicbir arkadasa cik denmedi. Keza, ben cik denmesine de karsiyim. Herkesin, esit ders ve dini ibadetlerini ozgurce yerine getirme hakki olmalidir. Toplum olarak olaylari cok duz mantik icerisinde algiladigimiza inaniyorum. Yani Atatürk bazi kurallar koydu diye bunlar degistirilemez mi? Atatürk zamanin gerektigini yapti ve simdi de zamanin gerekenlerini yapmak gerekiyor. Müslüman bir insan Avrupa'da rahatca dinini yasarken müslüman bir ülkede sorunlar cikartilmasi da laiklik ve din özgürlügüyle bagdasmiyor.Olayin diger bir boyutunda da, tesettür olayinin bir sembol olarak kullanilmasina siddetle karsiyim. Birincisi bu din de riyakarlik diye geciyor ve dinen büyük bir günah. Isin beni ilgilendiren kismi, o tip insanlarin belli bir parti kesminden olursan dinen gerceklige ulastigini ve tesettür ü de bunun icin bir arac olarak kullanmasi. Bunun cozumunu bilemiyorum. Yani tesettürün sembolize edilmesine karsi bir cözüm üretilebilir mi, bilmiyorumMurat VarlikAlmanca klavye oldugu icin her harfi düzgün yazamadim kusura bakmayin.
7:05 AM
Anonymous said...
Cetin'in yazisini okurken daha once pek dusunmedigim bir sey dikkatimi cekti. Bu turban yasagiyla dogrudan alakali degil ama yine de yazmak istiyorum. Bu turban konusu acilinca hep soruyorum kendi kendime: Bu turban gercekten bir "sey"i temsil ediyor mu? Bir ideoloji ya da amac gelmiyor bu sorunun cevabi olarak aklima. Maalesef bir insan tipi geliyor. Bu insan tipi de universite okumamis, belki bazilarimizin cahil olarak nitelendirebilecegi, calismayan kadinlar. Diyebiliriz ki var istisnalar, ama universitelerdeki tek tuk basi kapali insani gecelim (ben bilkentteyken serbestti basini kapatmak ve cok azdi basi kapali insanlar) anadoludaki milyonlarca kadina, genele, bakalim. Yalniz burada bu cahilligin nedeni turbandir demiyorum elbette, ama ayni yerde oluyorlar iste.Soyledigim gibi rahatsiz ediyor bu beni, cunku bir kadinin inandigi icin basina kapatmasiyla bir sorunum yok benim. Din icin takilan turbanla da bir alip veremedigim yok (herkes sorunum yok diyor aslinda, bir de agizlarina sakiz yapmislar benim anneannemin de basi kapaliydi diye; he deyip geciyorum bunu). Iste bu yuzden zaman zaman dusunurdum nedir bunun sebebi diye, neden boyle kesin cizgilerle ayrilmis bu insanlar, neden basi kapali insanlarin hemen hepsi okumamis? Cetin'in "Oncelikle Ataturk un kiyafet inkilabinin savunulucak hicbir yani olmadigini dusunuyorum. Eger tabi modernlesme ve batililasmayi kiyafet,muzik ve genel hal tavir sigligina indiriyosaniz o baska." paragrafini okuyunca acaba dedim. Modernlik esittir avrupali gibi giyinmek denilince, haliyle okuyan insanlar acmislar baslarini moderniz bari oyle gorunelim diye. Zaman icerisinde de boyle basi kapali, cahil bir toplum kalmis geride. Iyidir ya da kotudur bilmiyorum, kafamdaki sorunun cevabini gormus oldugumu saniyorum sadece. Isin kotu tarafi positif "feedback" var maalesef bir de, kapanmakla cahillik arasindaki bag arttikca cagdaslik ile basi acik (sadece basi degil ama neyse diyelim) olmak arasindaki bag da kuvvetleniyor. Yani ara gitgide aciliyor, boyle devam ederse karacahil basi kapali bir alt toplum olusacak henuz olusmadiysa tabii.